افزایش مصرف تسلیحات آمریکا در جنگهای ایران و اوکراین، نگرانی تازهای را در میان اعضای اروپایی ناتو ایجاد کرده است. مقامهای اروپایی نگرانند که صنعت دفاعی آمریکا دیگر توان تأمین تسلیحات وعدهدادهشده به متحدانش را نداشته باشد؛ موضوعی که میتواند اروپا را به سمت اتکای بیشتر به توان دفاعی خود سوق دهد.
همزمان با برگزاری نشست سران ناتو با حضور دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در آنکارا، یکی از محورهای اصلی مذاکرات، افزایش بودجه دفاعی کشورهای اروپایی و آینده تعهد واشنگتن به این ائتلاف نظامی است.
کاهش ذخایر موشکی آمریکا؛ تأخیر در تحویل تسلیحات به اروپا
ایالات متحده در ماههای اخیر ارسال برخی از مهمترین تسلیحات خود به کشورهای اروپایی را به تعویق انداخته یا لغو کرده است. موشکهای کروز تاماهاوک، سامانههای راکتانداز هیمارس و موشکهای رهگیر پاتریوت PAC-3 از جمله تجهیزاتی هستند که تحویل آنها با مشکل مواجه شده است. برآوردها نشان میدهد آمریکا تا پایان آوریل سال جاری، در جریان جنگ با ایران، حدود نیمی از ذخایر موشکهای PAC-3 خود را مصرف کرده است.
این موشکها برای مقابله با حملات موشکی روسیه علیه اوکراین اهمیت حیاتی دارند و در صورت وقوع هرگونه درگیری مستقیم میان روسیه و ناتو، بخش مهمی از سامانه دفاع هوایی اروپا را تشکیل خواهند داد.
در همین حال، پس از حمله گسترده موشکی روسیه به اوکراین که دستکم ۲۱ کشته و دهها زخمی بر جای گذاشت، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اعلام کرد کشورش نتوانسته حدود ۲۳ موشک بالستیک را رهگیری کند.
زلنسکی با اشاره به کمبود موشکهای رهگیر نوشت: «دلیل این اتفاق، کمبود موشکهای رهگیر است. امیدواریم آمریکا و شرکای اروپایی ما در نشست ناتو تصمیمات قاطعی برای تقویت دفاع هوایی اوکراین اتخاذ کنند؛ تصمیماتی که به حفاظت از جان غیرنظامیان منجر شود.»
نارضایتی پنهان اروپا از اولویتبندی واشنگتن
کمبود تسلیحات، نارضایتی گستردهای را در پایتختهای اروپایی به وجود آورده است؛ هرچند دولتهای اروپایی تلاش میکنند برای جلوگیری از تشدید اختلافات با دولت ترامپ، این نارضایتی را علنی نکنند.
یکی از دیپلماتهای اروپایی با اشاره به عوامل مختلف این وضعیت گفت کاهش ذخایر آمریکا در جنگهای ایران و اوکراین، انتقال تدریجی تمرکز دفاعی واشنگتن از اروپا به آسیا و اختصاص نخستین محمولههای جدید موشکهای رهگیر به متحدانی مانند اسرائیل، همگی در ایجاد این کمبود نقش داشتهاند.
او افزود: «ما بهخوبی میدانیم که مشتری شماره یک آمریکا نیستیم.»
دولت ترامپ برای دومین سال متوالی از اعضای ناتو خواسته است بودجه دفاعی خود را به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهند و بخش قابل توجهی از این منابع را صرف خرید تسلیحات آمریکایی کنند. با این حال، اکنون این پرسش مطرح شده که آیا آمریکا در آینده نیز قادر خواهد بود به تعهدات خود برای تحویل این تسلیحات، بهویژه سامانههای نسل جدید، عمل کند یا خیر.
یکی از مقامهای دولت آمریکا اعلام کرده است که در حاشیه نشست ناتو قراردادهایی چند میلیارد دلاری برای تولید مشترک تجهیزات نظامی، احداث کارخانهها و ایجاد خطوط تولید در اروپا و آمریکا معرفی خواهد شد.
اروپا در مسیر خودکفایی دفاعی
با وجود این برنامهها، دیپلماتهای اروپایی معتقدند راهاندازی خطوط تولید جدید در اروپا دستکم بین پنج تا ده سال زمان خواهد برد. این فاصله زمانی، اروپا را در موقعیتی آسیبپذیر قرار میدهد؛ زیرا در حالی که واشنگتن تمایل دارد بخشی از نیروها و توانمندیهای نظامی خود را از اروپا خارج کند، ظرفیت تولید دفاعی اروپا هنوز به سطح مورد نیاز نرسیده است.
در حال حاضر حدود ۲۰ کشور در صف دریافت موشکهای پاتریوت قرار دارند. برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) نشان میدهد آمریکا برای بازسازی تنها ذخایر داخلی خود به حدود ۴۲ ماه زمان نیاز دارد. پیش از جنگ با ایران، موجودی این موشکها حدود ۲۳۳۰ فروند برآورد میشد و در جریان این جنگ تقریباً نیمی از آنها مصرف شده است.
فیل گوردون، مشاور پیشین امنیت ملی کامالا هریس، با اشاره به محدود بودن ظرفیت تولید تسلیحات گفت: «وقتی منابع محدود باشد، برخی کشورها تسلیحات را دریافت میکنند و برخی دیگر نه.» او یادآور شد که دولت بایدن نیز به دلیل جنگ اوکراین ناچار شده بود تحویل بخشی از تسلیحات به متحدان آمریکا را به تأخیر بیندازد.
گوردون درباره لغو برنامه تحویل موشکهای تاماهاوک به آلمان نیز گفت: «مسئله این نیست که آلمان در اولویت نیست؛ آمریکا در جنگ ایران حدود هزار موشک تاماهاوک شلیک کرده و اکنون دیگر ذخیرهای برای تحویل وجود ندارد.»
به اعتقاد او، پیامد اصلی این تحولات آن است که اروپا ناچار خواهد شد بیش از گذشته بر توان دفاعی خود و همکاری با سایر شرکای بینالمللی تکیه کند.
نظر شما